Nguyễn Sinh Hùng » Thời sự » “Cánh đồng” Thông tin Truyền thông: Lúa, cải và cỏ dại

(Thời sự) - “Nếu ta có nhiều tin tốt thì sẽ có điều kiện đẩy lùi tin xấu chưa được kiểm chứng trên các trang mạng, trang báo, lúa tốt thì không còn cỏ dại” – đó là câu ví von của Bộ trưởng Bộ TT&TT Nguyễn Bắc Son trước Quốc hội. Xem ra với cách nói ấy, công việc của “Thông tin Truyền thông” và “nông dân” giống nhau ở cách làm ra lúa tốt, chỉ khác là nông dân thì được trồng cải, còn báo chí mà chỉ mải đi “trồng cải” thì làm xã hội ngày càng mất niềm tin vào cuộc sống.

Bộ TT&TT được giao nhiệm vụ quản lý báo chí; xuất bản; bưu chính và chuyển phát; viễn thông và internet; truyền dẫn phát sóng; tần số vô tuyến điện; công nghệ thông tin, điện tử; phát thanh và truyền hình và cơ sở hạ tầng thông tin truyền thông quốc gia. Đây là những lĩnh vực rất quan trọng của nền kinh tế đất nước, được coi là mạnh sống của xã hội.

Vậy thử nhìn lại xem 3 năm qua Bộ TT&TT đã làm được những gì để thực hiện các nhiệm vụ mà Đảng, Nhà nước và nhân dân đã giao phó?

Bộ trưởng Nguyễn Bắc Son cho biết, tập trung thực hiện có hiệu quả Đề án đưa Việt Nam sớm trở thành nước mạnh về CNTT-TT là một trong những nhiệm vụ ưu tiên

Bộ trưởng Nguyễn Bắc Son cho biết, tập trung thực hiện có hiệu quả Đề án đưa Việt Nam sớm trở thành nước mạnh về CNTT-TT là một trong những nhiệm vụ ưu tiên

Giữa bối cảnh kinh tế – xã hội đất nước còn bộn bề khó khăn, Bộ TT&TT cũng như các bộ, ban ngành khác phải oằn mình chống chọi với những “cơn sóng”, nhưng với sự nỗ lực của toàn ngành, Bộ TT&TT đã gieo khá nhiều giống “lúa tốt” góp phần đẩy lùi sự sinh sôi của đám “cỏ dại”. Từ lâu, người dân đón đọc báo chí với tư cách một món ăn tinh thần hàng ngày và nhờ đó mà bào chí nước nhà trở nên gần gũi hơn. “Lúa” vẫn ngày ngày được gieo trồng trên cánh đồng Thông tin Truyền thông, nhưng đâu đó vẫn len lỏi…

Tràn lan “Cỏ dại”

Truyền thông thời… lá cải: Trong vài năm trở lại đây, truyền thông lá cải đang ngày càng mọc lên nhan nhản, dù chẳng cần bất cứ trận mưa nào. Cách đây không lâu, Bộ trưởng Nguyễn Bắc Son đã khẳng định, trong xã hội ta không có báo lá cải. Chỉ có một số cơ quan báo chí trong một số thời kỳ không thực hiện đúng tôn chỉ, mục đích dẫn đến hiện tượng vi phạm. Hiện tượng đó là biểu hiện của khuynh hướng báo lá cải, chứ không phải là báo lá cải. Và ở thời điểm này, người ta thấy rất rõ khuynh hướng báo lá cải đang nở rộ. “Gái miền Tây và 3 chữ “N” nổi danh thiên hạ” là một đỉnh điểm khiến Bộ phải ra tay xử phạt ngay và đình bản.

Truyền thông thời… lá cải

Truyền thông thời… lá cải

Không ít tờ báo đã vô tình trở thành cầu nối, tạo môi trường trung gian để những mặt trái xã hội gây “sốc” cho dư luận, khi ngày càng sa đà vào “lá cải” hóa, đưa tin giật gân “sốc, sex, sến” để thu hút quảng cáo kiếm tiền, khiến dư luận bức xúc. Trong khi công tác quản lý báo chí vất vả, nhiều lúc như bơi giữa hai dòng nước.

Lại nhớ câu nói của người xưa: “Giữ cho văn hóa còn, thì đất nước còn? Báo chí không chỉ là chính trị“. Báo chí còn là văn hóa, là đạo lý nhân quần. Và khi “lá cải” trở thành nguồn độc dược âm thầm, lặng lẽ, tung hoành dọc ngang nào biết trên đầu có ai, đủ sức góp phần băng hoại đạo đức văn hóa xã hội, cũng là lúc các nhà quản lý GD, quản lý báo chí lên tiếng nghiêm khắc.

Bộ trưởng Nguyễn Bắc Son thừa nhận: “Đây là khuyết điểm lớn nhất, kéo dài, trong đó trách nhiệm trước hết là cơ quan báo chí, cơ quan chủ quản báo chí và cũng phải nói đến sự thiếu kiên quyết của cơ quan quản lý Nhà nước về báo chí”.

Báo chí ngày nay xét ở khía cạnh thị trường cũng là một loại hàng hóa. Dù vậy, nó phải là một loại sản phẩm có văn hóa và có những nguyên tắc không được phá vỡ. Nếu đi ngược lại, đến một ngày, chúng ta sẽ phải trả giá rất đắt vì tính giật gân sẽ tác động đến tâm lý xã hội, bào mòn và làm băng hoại tâm hồn dần dần mỗi ngày, như “kền kền” rỉa từng tí một.

Công tác xuất bản đang có những kẽ hở: Bao gồm như khâu kiểm duyệt, biên tập, in ấn và phát hành, nhất là đối với sách tham khảo. Những sơ hở này có thể sẽ tạo điều kiện để đối tượng xấu nhồi nhét những nội dung không phù hợp thậm chí là sai trái vào các trang sách tham khảo. Một số cuốn sách đã được xuất bản không đúng với mục tiêu giáo dục và thuần phong mỹ tục Việt Nam.

Hình ảnh cờ Trung Quốc cắm trên cổng trường trong sách đã gây cho trẻ hiểu lầm nghiêm trọng

Thời gian qua, đã phát hiện một số sai phạm trong các ấn phẩm nói chung và sách tham khảo cho học sinh các trường phổ thông nói riêng. Ví dụ như sai sót trong sách của học sinh tiểu học xuất hiện cờ Trung Quốc; rồi hình ảnh cờ Trung Quốc cắm trên cổng trường trong sách đã gây cho trẻ hiểu lầm, nghĩ rằng nước Việt Nam có 2 lá cờ: cờ 1 sao vàng và cờ 5 sao?. Ngoài ra, sự khó khăn trong hoạt động kinh doanh của nhiều nhà xuất bản, một phần do hiện tượng làm sách giả, sách lậu và tình trạng in lậu vẫn diễn biến phức tạp.

Bộ trưởng Nguyễn Bắc Son thăm và làm việc tại Công ty TNHH Một thành viên In và Văn hóa phẩm (ảnh: Hồng Chuyên)

Nhiều blogger lợi dụng dân chủ: Các thế lực thù địch vẫn tăng cường lợi dụng các vấn đề dân chủ, nhân quyền và sử dụng triệt để Internet hòng tuyên truyền, chống phá Đảng và Nhà nước; kích động, xúi giục nhân dân thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật. Các blogger như Trương Duy Nhất, Phạm Viết Đào, Nguyễn Hữu Vinh, Bùi Hằng…lợi dụng thuận lợi trong tác nghiệp trên mạng, lợi dụng việc chúng ta chưa có điều kiện chế tài quản lý các blog, dẫn tới có những hành vi vi phạm pháp luật.

Lơi lỏng bảo mật

Công tác bảo đảm an toàn, an ninh thông tin đang đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức, tình hình các vụ tấn công từ nước ngoài diễn biến ngày càng phức tạp cả về quy mô lẫn mức độ ảnh hưởng. Việc đảm bảo an toàn, an ninh cho các trang/cổng thông tin điện tử chưa được các cơ quan, doanh nghiệp, tổ chức quan tâm đúng mức. Nhiều trang mạng của các cơ quan nhà nước, tổ chức tại Việt Nam rất lơ là trong khâu bảo mật, dẫn đến bị tấn công và rò rỉ thông tin mật.

Thống kê của Trung tâm Ứng cứu khẩn cấp sự cố máy tính Việt Nam (VNCERT) cho thấy, chỉ tính riêng tháng 5/2014 đã có 989 vụ tin tặc nước ngoài tấn công vào các trang mạng Việt Nam, trong đó 541 vụ được thực hiện bởi tin tặc Trung Quốc, 16 trang mạng bị hại là của cơ quan Nhà nước. Việt Nam cần cảnh giác trước nguy cơ bị cài cắm mã độc để đánh cắp thông tin nhạy cảm.

Nhóm hacker Trung Quốc 1937cN hiện chứa đầy những thông điệp khiêu khích tấn công các trang mạng của Việt Nam

Sự việc mới nhất là vào ngày 20-6, Công ty Bảo mật quốc tế (ESET) đã đưa ra báo cáo cụ thể về những bước tin tặc thực hiện thâm nhập hệ thống trang mạng Bộ Tài nguyên và Môi trường, các hoạt động của mã độc khi đã xâm nhập vào hệ thống và cách tin tặc đánh cắp dữ liệu. Đây tiếp tục là tiếng chuông cảnh báo về nguy cơ tin tặc sử dụng mã độc tấn công các trang mạng của cơ quan nhà nước. Các chuyên gia cảnh báo hiện có rất nhiều cơ quan nhà nước không nhận thức đúng mức về giá trị và tầm quan trọng của những thông tin, dữ liệu đang có trên hệ thống công nghệ thông tin của mình.

Cùng với việc đấu tranh bảo vệ chủ quyền trên biển, Việt Nam cần nhanh chóng có phương án đề phòng, ngăn chặn các tin tặc Trung Quốc và các nước đang âm thầm phá hoại nhiều trang mạng ở nước ta.

Tăng cước 3G

“Nhà mạng đồng loạt tăng cước 3G” là điểm nóng làng công nghệ 2013. Việc tăng cước 3G đã khiến nhiều khách hàng tỏ ra bất bình bởi đây đang là thời điểm kinh tế khó khăn và có một số gói cước bị tăng quá cao lên đến trên 200%. Trong khi đó, chất lượng dịch vụ 3G khiến nhiều khách hàng phiền lòng. Thậm chí một số khách hàng đã phản ứng bằng cách hủy dịch vụ này sau khi nhà mạng tăng cước 3G. Giới truyền thông cũng đặt ra nghi vấn có hay không khả năng nhà mạng bắt tay tăng cước 3G.

Trả lời chất vấn của đại biểu Quốc hội về việc tăng giá cước 3G, Bộ trưởng Thông tin và Truyền thông Nguyễn Bắc Son cho rằng, việc tăng giá cước là đánh vào người thu nhập cao, dùng smart phone.

Trước vấn đề này, Chính phủ đã chỉ đạo cơ quan quản lý cạnh tranh khẩn trương nắm tình hình vụ việc, nếu có dấu hiệu lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường, vi phạm pháp luật về cạnh tranh thì tiến hành điều tra, xử lý theo đúng quy định của pháp luật.

Đứt cáp quang biển – Điểm yếu chết người

Đưa vào sử dụng từ 2009 với tổng vốn đầu tư xây dựng hơn 500 triệu USD với chiều dài hơn 20.000 km, tuyến cáp biển AAG kết nối tiểu vùng Đông Nam Á với Đài Loan, Hồng Kông rồi sang Mỹ. Chính vì tuyến đường truyền trọng yếu, chịu trách nhiệm 1 phần lớn băng thông của Việt Nam tới Mỹ, nơi nhiều máy chủ của các dịch vụ phổ biến nhiều người dùng như Google, Facebook toạ lạc nên khi tuyến cáp AAG xảy ra sự cố, kết nối của người dùng tới các dịch vụ này bị ảnh hưởng gây nên sự khó chịu, việc phân chia lưu lượng trên cách kênh truyền dẫn khác thường gây ra tăng độ trễ (ping cao) và giảm tốc độ truy cập. Chỉ trong vòng một tháng từ 30/8-28/9/2011, Việt Nam đã hai lần bị đứt cáp quang biển, gây ảnh hưởng đến tốc độ truy cập Internet của Việt Nam. Lần gần đây nhất tuyến cáp quang AAG gặp sự cố đứt cáp là vào tối 15/7/2014 tại vị trí cách bờ biển Vũng Tàu 18km lại gây gián đoạn việc cung cấp dịch vụ của các nhà khai thác viễn thông trong khu vực, trong đó có Việt Nam.

Đứt cáp AAG khiến truy cập mạng Internet quốc tế bị chậm.

Nhìn chung hiện tại chưa có biện pháp nào thực sự khả thi để ngăn chặn sự cố trên cáp quang biển. Biện pháp hữu hiệu nhất hiện giờ là… đứt thì nối. Dù thế nào đi chăng nữa, những vụ việc trên cũng khiến người ta nhìn lại về sự an toàn của Internet và thế giới ảo. Trong thời buổi an ninh thông tin chính là an ninh quốc gia, vậy mà đường cáp quang của Việt Nam ra thế giới lại hầu hết đi qua vùng biển của anh hàng xóm xấu bụng có thể ra tay phá hoại bất cứ lúc nào (như cá nằm trên thới vậy).

“Trồng lúa”

* Những năm qua, báo chí đã trở thành một kênh thông tin, xây dựng và phản biện xã hội quan trọng. Trong cuộc chiến chống tham nhũng và đấu tranh đẩy lùi tiêu cực, báo chí đã làm tốt trách nhiệm của mình… Nhờ báo chí mà công việc của Đảng, Quốc hội, Chính phủ của chính quyền địa phương trở nên gần dân hơn. Nhiều nhà báo Việt Nam đã gây chấn động công luận bằng những thiên phóng sự, điều tra về nạn “cơm tù” trên đường quốc lộ; nạn “tiêu cực phí” ở hải quan các cửa khẩu… Phát hiện và thông tin tất cả những nỗi đau ấy chính là công việc mà sứ mạng lịch sử đã bắt buộc các nhà báo phải đảm trách.

Báo chí đã trở thành một kênh thông tin, xây dựng và phản biện xã hội quan trọng

Quản lý thông tin trên mạng

Kể từ 1/9/2013, Nghị định số 72 về việc quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng có hiệu lực. Theo Bộ Thông tin và Truyền thông, văn bản này tạo hành lang minh bạch cho sự phát triển Internet tại Việt Nam; thúc đẩy sự phát triển của các loại hình thông tin mới bên cạnh các phương thức truyền thống, phù hợp với thực tế phát triển Internet tại Việt Nam.

Trong khi đó, nhiều cư dân mạng hiểu lầm khi cho rằng, văn bản này là sự ngăn cấm, tìm kiếm, chia sẻ thông tin trên mạng xã hội, cũng như việc tổng hợp tin tức. Phía cơ quan quản lý khẳng định, Nghị định 72 không có ý nào cấm người dùng mạng xã hội tìm kiếm, chia sẻ tin tức. Thêm vào đó, văn bản này còn có các thông tin liên quan đến vấn đề bản quyền với các trang tin: các trang tin không được tùy tiện đăng tải, trích dẫn, tổng hợp thông tin từ các nguồn chính thống mà không được sự đồng ý của người sở hữu; trang tin tổng hợp theo mô hình nào phải chịu sự quản lý tương ứng…

Viễn thông, Internet phát triển vượt bậc

Đúng 5 giờ 13 phút ngày 16/5/2012, vệ tinh viễn thông VINASAT-2 do Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam đầu tư được phóng vào quỹ đạo địa tĩnh ở vị trí 131,8 độ Đông bằng tên lửa Arian 5 từ bãi phóng Kouru (Guyana – Nam Mỹ), nơi đã phóng thành công vệ tinh VINASAT-1 (cũng do VNPT làm chủ đầu tư và khai thác). Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng đã tới theo dõi quá trình phóng vệ tinh này từ trụ sở của VNPT (Hà Nội). Đích thân Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng và lãnh đạo Bộ TT&TT đã tới theo dõi quá trình phóng vệ tinh này từ trụ sở của VNPT. Việc phóng thành công VINASAT-2 đã một lần nữa khẳng định việc làm chủ không gian quỹ đạo của Việt Nam cũng như năng lực của VNPT trong việc làm chủ công nghệ viễn thông tiên tiến.

Vinasat -2 đã trở thành vệ tinh thứ 2 khẳng định chủ quyền không gian của Việt Nam. (Ảnh: Việt Hưng)

Đây là dự án có ý nghĩa chính trị và kinh tế – xã hội to lớn, thể hiện chủ quyền quốc gia Việt Nam trong không gian, góp phần nâng cao hình ảnh của Việt Nam trên trường quốc tế. Việc phóng vệ tinh VINASAT-2 là một bước đi quan trọng trong lộ trình thực hiện Đề án “Đưa Việt Nam sớm trở thành nước mạnh về công nghệ thông tin và truyền thông.”

* Trong bối cảnh tình hình chính trị căng thẳng trong vụ giàn khoan Hải Dương-981. Công nhân tại các khu công nghiệp ở Bình Dương, Đồng Nai, Hà Tĩnh, Hải Phòng, Quảng Ninh bị thế lực xấu kích động phá hoại nhiều cơ sở doanh nghiệp. Lập tức, các nhà mạng đã đồng loạt gửi nhiều lượt tin nhắn đến khoảng 70 triệu thuê bao di động, góp phần truyền đạt Công điện của Thủ tướng kêu gọi mọi người dân không có những hành động trái pháp luật, cùng nhau giữ gìn an ninh, trật tự, đoàn kết, góp phần cùng cả nước bảo vệ chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc.

Hàng chục triệu người nhận tin nhắn “yêu nước đúng pháp luật” của Thủ tướng

Đồng thời, tổ chức nhiều hoạt động nhằm góp tiếng nói tăng cường công tác bảo vệ chủ quyền biển, đảo như: Mở Điểm Bưu điện – Văn hóa ở quần đảo Trường Sa; công bố bộ Atlas thế giới 1827; tổ chức chiến dịch nhắn tin “Chung sức vì biển đảo quê hương”, “Nghĩa tình Hoàng Sa, Trường Sa”; triển khai chương trình hỗ trợ ngư dân các tỉnh miền Trung ra khơi bám biển Hoàng Sa;…

Ứng dụng công nghệ thông tin – truyền thông với chính quyền điện tử là một trong những chủ đề rất được quan tâm của Chính phủ

* Việc ứng dụng CNTT vào trong cơ quan nhà nước là một trong những nhiệm vụ quan trọng được Thủ tướng Chính phủ đề ra ngay trong thông điệp đầu năm 2014. Theo đó, Bộ TT&TT đã chủ động hoàn thành điều tra thực trạng và nguồn nhân lực để triển khai ứng dụng CNTT trong cơ quan nhà nước; nâng cấp Hệ thống chứng thực chữ ký số quốc gia.

Ứng dụng CNTT trong cơ quan nhà nước, góp phần phục vụ người dân hiệu quả. Ảnh: Huyền Linh

* Nhận thức rõ nguy cơ và hậu quả của nạn tin tặc, Bộ đã chú trọng triển khai nhiều giải pháp để đối phó với các nguy cơ gây mất an toàn, an ninh thông tin.

Năm 2013, Bộ chỉ đạo Trung tâm Ứng cứu khẩn cấp máy tính Việt Nam (VNCERT) phối hợp với các đơn vị trong ngành hỗ trợ hiệu quả một số báo điện tử và cổng thông tin điện tử ứng phó hiệu quả trước các đợt tấn công nguy hiểm của tin tặc làm ngưng trệ hoạt động hoặc thay đổi thông tin trái phép. Trong năm 2014, Bộ triển khai Nghị định số 72/2013/NĐ-CP của Chính phủ về việc quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng. Phối hợp với Bộ Công an trong công tác bảo đảm an toàn thông tin mạng cũng như đẩy mạnh hoạt động hợp tác và phối hợp quốc tế, nhất là trong việc chống lại những vụ tấn công từ nước ngoài…

Sẽ không thể gói ghém hết được 3 năm của ngành Thông tin Truyền thông chỉ trong khuôn khổ bài viết này, thế nên bài viết chỉ có thể khái quát để bạn đọc thấy được những điểm nổi bật trên cánh đồng Thông tin truyền thông. Dẫu rằng những người làm công tác này vẫn ngày ngày chăm bẵm cho lúa tốt tươi nhưng vẫn chưa đủ. Đã đến lúc cần có những biện pháp hữu hiệu để “cỏ dại” không phải là chuyện nhức nhối từ kỳ họp Quốc hội này sang kỳ họp khác. “Lúa tốt thì không còn cỏ dại”, trách nhiệm của ngành TT&TT là góp phần làm cho xã hội tốt hơn, nhưng trách nhiệm ấy không phải chỉ riêng ngành TT&TT, mà còn của xã hội và của mỗi người dân.

Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông - ông Nguyễn Bắc Son đón nhận bộ Atlas thế giới, trong đó có các nội dung quan trọng khẳng định chủ quyền của Việt Nam tại hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Ảnh: Minh Độ.

Quy luật là khi lúa tốt lên thì không còn chỗ cho cỏ dại nữa.Thông tin truyền thông mạnh lên, đáp ứng được đòi hỏi của thời đại, thì sẽ đẩy lùi được các thông tin độc hại.

Bạch Dương

SƠ ĐỒ TỔ CHỨC SỰ KIỆN “NHÌN LẠI CHẶNG ĐƯỜNG 3 NĂM CỦA CHÍNH PHỦ NHIỆM KỲ 2011 – 2016

Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về banbientap@nguyensinhhung.net

Share on Link Hay! Share on Facebook! Tweet This!