Một trong những mục tiêu khi xây dựng luật này là nhằm bảo đảm khả năng hỗ trợ của Nhà nước đối với cuộc sống của người dân trong tình huống cấp bách.

Tuy nhiên mục tiêu này chưa được thực hiện đầy đủ trong dự thảo Luật, nhất là chính sách của Nhà nước về các biện pháp thực hiện chính sách dự trữ quốc gia, các loại hình và các loại hàng hóa đưa vào danh mục dự trữ quốc gia, trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc tham gia vào các hoạt động dự trữ quốc gia. Chính vì vậy phần lớn quan điểm, nguyên tắc và nội dung của dự thảo Luật đều chủ yếu nhằm phục vụ mục tiêu quản lý nhà nước đối với dự trữ quốc gia, tạo cơ chế điều hành cho hoạt động dự trữ quốc gia quản lý được giao nhiệm vụ mà chưa có cơ chế huy động các nguồn lực khác trong xã hội tham gia vào hoạt động dự trữ quốc gia, hỗ trợ trong các tình huống mà Nhà nước không thể đáp ứng được. Ví dụ tại Khoản 5, Điều 5 dự thảo Luật quy định, Nhà nước có chính sách khuyến khích tạo điều kiện cho các doanh nghiệp, tổ chức cá nhân tham gia hoạt động dự trữ quốc gia, tuy nhiên trong dự thảo Luật lại không có quy định nào cụ thể hóa chính sách đó. Hay như tại Khoản 3, Điều 55 của dự thảo luật mới chỉ quy định việc huy động các tổ chức, cá nhân đầu tư xây dựng kho trong tiêu chuẩn kho dự trữ quốc gia để các đơn vị dự trữ quốc gia thuê hoặc nhận hợp đồng bảo quản hàng dự trữ quốc gia mà không có quy định cụ thể hơn để khuyến khích xã hội hóa các hoạt động dự trữ quốc gia.

ĐBQH Lê Thị Hương

Về nguồn lực hình thành dự trữ quốc gia, Điều 6 dự thảo Luật quy định “dự trữ quốc gia được hình thành từ nguồn ngân sách nhà nước do Quốc hội quy định”,  theo một số ý kiến, cần bổ sung thêm một khoản vào Điều 6 như sau: nguồn khác ngoài ngân sách nhà nước do các tổ chức, cá nhân đóng góp. Tôi đồng tình với ý kiến này và tiếp thu của Bộ Tài chính, bởi vì trong điều kiện hiện nay ngân sách nhà nước có hạn, để tăng cường sức mạnh dự trữ quốc gia cần phải có cơ chế khuyến khích các nguồn lực khác ngoài ngân sách nhà nước như từ các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động dự trữ quốc gia.

Đối với tổng mức dự trữ quốc gia, Điều 21 quy định: tổng mức dự trữ quốc gia được tăng dần hàng năm bảo đảm mục tiêu dự trữ quốc gia. Theo tôi, quy định này là chưa hợp lý với tình hình hiện nay, nhất là trong tình hình ngân sách nhà nước biến động và tiềm lực có hạn. Bởi vì việc tăng tổng mức dự trữ quốc gia phụ thuộc vào khă năng cân đối của ngân sách nhà nước trong từng thời kỳ hơn nữa còn tùy thuộc vào từng mặt hàng dự trữ quốc gia và sự cần thiết phải tăng cường nguồn lực dự trữ quốc gia trong từng giai đoạn. Trong dự thảo Luật chỉ cần quy định: kinh phí dự trữ quốc gia có thể được cấp một lượng cố định theo từng giai đoạn, có thể trung hạn và dài hạn hoặc thay đổi theo từng năm do QH quyết định là đủ. Đề nghị Ban soạn thảo xem xét lại quy định này nhằm bảo đảm tính khả thi của luật.

Về quy trình, thủ tục khi mua, bán hàng dự trữ quốc gia, chất lượng và giá cả hàng dự trữ quốc gia, mặc dù quy định mua, bán hàng dự trữ quốc gia theo quy định của Luật Đấu thầu xong có nhiều mặt hàng được chỉ định thầu. Việc chỉ định thầu sẽ là một “lãnh địa” phát sinh nhiều tiêu cực, có thể có sự thông đồng giữa cơ quan được mua hàng dự trữ quốc gia và đơn vị được chỉ định cung cấp hàng dự trữ quốc gia. Hàng dự trữ quốc gia là hàng cứu trợ nên người nhận ít khi phàn nàn về chất lượng hàng, do vậy nếu không giám sát chặt chẽ về chất lượng thì người dân khi nhận hàng cứu trợ từ dự trữ quốc gia sẽ được nhận hàng có chất lượng không tương xứng với giá trị ngân sách nhà nước bỏ ra khi mua hàng đó…

MV(DBND)