Trong bối cảnh ngân sách năm tới bị thu hẹp đáng kể, phần báo cáo của Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Bùi Quang Vinh trước Quốc hội đã làm sáng tỏ những thắc mắc về đầu tư công, đồng thời mở ra hướng mới để các Đại biểu QH thực hiện đầy đủ hơn quyền và trách nhiệm giám sát của mình tại địa phương.

Trước những câu hỏi về tính hiệu quả của các Dự án và công trình xây dựng cơ bản giàn trải và hiệu quả thấp, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã thừa nhận những hạn chế của tình trạng trên trong nhiều năm qua. Tuy nhiên, kể từ đầu nhiệm kỳ (2011), thực hiện quyết liệt chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Kế hoạch và Đầu tư đã chủ động cùng các Bộ, Ban, ngành ngồi lại, tìm các giải pháp để tháo gỡ thế bế tắc của đầu tư công.

Bộ trưởng Bùi Quang Vinh cho rằng: Đầu tư xây dựng cơ bản ở địa phương cần được các Đoàn ĐBQH giám sát chặt chẽ hơn

“Ở kỳ họp trước, Quốc hội quyết định, toàn bộ nguồn vốn trái phiếu chính phủ cho 4 năm 2012-2015 phải được phân bổ sớm, phân bố cho từng danh mục, từng Dự án một cách minh bạch, công khai. Như vậy, sau khi Chính phủ thực hiện nghiêm túc chỉ đạo trên, những hạng mục nào sắp hoàn thành, công trình nào mới khởi công, Dự án nào cần nguồn lực huy động từ bên ngoài… ở từng địa phương đều hết sức cụ thể. Dự án, hạng mục, công trình nào cần hoàn thiện… tất cả hoàn toàn chi tiết”, Bộ trưởng Bùi Quang Vinh báo cáo trước Quốc hội.

Trong năm 2013, nhu cầu đầu tư của các ngành, địa phương vô cùng lớn. Vì vậy, Chủ tịch Quốc hội và Ủy ban thường vụ Quốc hội cũng đã đồng ý với báo cáo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế về việc đề xuất Quốc hội đồng ý cho Chính phủ phát hành thêm 60 nghìn tỉ đồng trái phiếu. Mục tiêu là để “cuốn chiếu” những hạng mục sắp hoàn thành và những hạng mục mang tính chất an sinh xã hội lớn. 60 nghìn tỉ đồng trê thực chất là để tiết kiệm, tạo lực đẩy cho các đơn vị làm nhanh khẩn trương, tránh lãng phí.

“Là cơ quan được giao trọng trách trên, xin thú thật với Quốc hội là chúng tôi gặp rất nhiều áp lực. Bộ kế hoạch và Đầu tư rất chia sẻ với các địa phương. Những tuyến đường dở dang, những ngôi trường, trạm điện, công trình thủy lợi… gây nên bức xúc trong dân và đều cần hoàn thành khẩn trương”, Bộ trưởng Bùi Quang Vinh chia sẻ

Trong báo cáo nhanh, người đứng đầu ngành Kế hoạch và Đầu tư cho biết, chính phủ đề xuất 180 nghìn tỉ đồng cho đầu tư công năm 2013, dù ít nhưng là một cố gắng hết sức lớn của ngân sách Nhà nước. Chúng ta đang thắt lưng buộc bụng. Trong 180 nghìn tỉ đồng phân bổ này, có 39 nghìn tỉ đồng tiền thu từ nguồn đất của chính các địa phương trong góp vốn các Dự án. Với tình hình BĐS khó khăn thế này, các địa phương không thu được, con số thực chất chỉ còn 60-70% của số tiền trên.

“Tiếp nữa, trong 180 nghìn tỉ đồng tổng đầu tư cho cả nước, Bộ Tài chính và Kế hoạch – Đầu tư, có 93 nghìn 100 tỉ đồng nằm trong cân đối ngân sách địa phương do HĐND và Chủ tịch UBND tỉnh quyết định. Trong 93 nghìn 100 tỉ đồng trên, ngoài phần chi chung bù lãi cho các Ngân hàng chính sách, Ngân hàng phát triển Việt Nam, hay dự trữ quốc gia; số thực tế của Ngân sách Trung ương chỉ còn 66 nghìn tỉ. Thêm phần hỗ trợ cho các Chương trình mục tiêu quốc gia, và chính 39 nghìn tỉ hỗ trợ cho các địa phương, Như vậy tính trước sau phần Trung ương chỉ còn 27 nghìn tỉ đồng. 27 nghìn tỉ đồng/180 nghìn tỉ chia đều cho tất cả nhu cầu ban, ngành trên Trung ương, thì mọi người có thể thấy con số trên hết sức khiêm tốn. Theo tính toán, Ngân sách dồn cho địa phương là vượt trội (gần 75%), mong Quốc hội chia sẻ với Bộ kế hoạch và Đầu tư”, Bộ trưởng Bùi Quang Vinh thông báo chi tiết.

Qua kiểm tra, có một số địa phương làm nghiêm túc như Bà Rịa – Vũng Tàu, tuy nhiên bản thân các địa phương khác vẫn tiếp tục duy trì lối “bố trí” ngân sách công dàn trải và kém hiệu quả. Vậy nguyên nhân do đâu, một phần chính là ở cách chi tiêu của mỗi địa phương!? Bộ trưởng Bùi Quang Vinh đề nghị chính các Đại biểu địa phương tăng cường công tác giám sát chi tiêu ngân sách của địa phương mình. Theo quy định, các địa phương hoàn toàn quyết định phần ngân sách được rót xuống của mình, Chủ tịch UBND tỉnh phải tự chịu trách nhiệm đối với những công trình cho tiến hành khởi công dù không bố trí đủ vốn.

Bộ trưởng Bùi Quang Vinh cũng cho biết, dự kiến 2014 là tổng nguồn ngân sách Nhà nước bố trí cho xây dựng cơ bản là 220 nghìn tỉ đồng, năm 2015 tối đa 240 nghìn tỉ đồng. Như vậy, trong 3 năm tới, trừ đi dự phòng 10% nếu Ngân sách Nhà nước không thu đủ, tổng số đầu tư xây dựng cơ bản chỉ là trên 600 nghìn tỉ đồng.

Tùng Lê (Petrotimes)