Nhìn lại Kỳ họp thứ Tư, QH Khóa XIII, ở nhiều góc độ khác nhau, song chia sẻ chung của các ĐBQH đều cho thấy, Kỳ họp đã để lại những ấn tượng sâu sắc về tinh thần trách nhiệm, sự công khai, minh bạch và dân chủ. Trên nền tảng của tinh thần trách nhiệm, sự công khai, minh bạch và dân chủ ấy, QH đã thảo luận có chất lượng và quyết định đúng đắn, thỏa đáng những vấn đề hết sức hệ trọng của đất nước. Nhiều ĐBQH cũng đặc biệt đánh giá cao việc QH ban hành Nghị quyết về lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm đối với người do QH, HĐND bầu hoặc phê chuẩn; và cho rằng, đây là bước chuyển lớn về cơ sở pháp lý để QH thực hiện thẩm quyền lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm đối với người do QH bầu hoặc phê chuẩn…

Phó chủ tịch QH Uông Chu Lưu: QH đã thảo luận và quyết định rất nhiều vấn đề hệ trọng của đất nước

Tại Kỳ họp thứ Tư, QH Khóa XIII, QH đã thảo luận và quyết định rất nhiều vấn đề hệ trọng của đất nước từ vấn đề kinh tế – xã hội như: xử lý hàng tồn kho, giải quyết nợ xấu ngân hàng, vệ sinh an toàn thực phẩm, giáo dục đào tạo, phòng, chống tội phạm, phòng, chống tham nhũng… đến việc sửa đổi Luật Đất đai, Luật Phòng, chống tham nhũng và đặc biệt là sửa đổi Hiến pháp năm 1992. Với việc QH xem xét dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 và ban hành Nghị quyết về việc lấy ý kiến nhân dân về dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992, có thể nói, Kỳ họp thứ Tư, QH Khóa XIII là một kỳ họp đặc biệt. Bởi lẽ, không phải nhiệm kỳ QH nào cũng được vinh dự sửa đổi Hiến pháp. Với các ĐBQH đây là một vinh dự.

Phó chủ tịch QH Uông Chu Lưu: QH đã thảo luận và quyết định rất nhiều vấn đề hệ trọng của đất nước

Các ĐBQH đã tích cực tham gia các chương trình nghị sự của Kỳ họp. Từ việc nghiên cứu, thảo luận các nội dung của dự thảo sửa đổi Hiến pháp, dự án Luật Đất đai (sửa đổi); tham gia, đề xuất các giải pháp nhằm tạo điều kiện để phát triển kinh tế – xã hội ổn định, bền vững trong năm 2013… đến việc mang đến diễn đàn nghị trường những vấn đề mà thực tiễn triển khai thi hành pháp luật ở địa phương đang bị vướng mắc, những tâm tư, mong muốn của cử tri đối với việc hoàn thiện chính sách, pháp luật… Đây cũng là Kỳ họp có số lượng các Phiên họp toàn thể của QH được truyền hình, phát thanh trực tiếp đến cử tri cả nước nhiều nhất từ trước đến nay. Việc truyền tải trực tiếp đến cử tri diễn biến của nghị trường như vậy giúp cử tri nắm bắt kịp thời các quyết sách của QH, từ đó, cử tri có thể theo dõi, giám sát việc thực hiện các quyết sách của QH trên thực tế như thế nào, phản ánh lại với ĐBQH và QH để QH kịp thời xem xét, điều chỉnh chính sách pháp luật nếu cần thiết, bảo đảm các chính sách pháp luật được ban hành vừa đúng với chủ trương, đường lối của Đảng, vừa bảo đảm phản ánh đúng các vấn đề thực tiễn, bảo đảm tính khả thi. Đây là điểm rất mới của Kỳ họp lần này.

Một nội dung của Kỳ họp lần này được cử tri hết sức quan tâm theo dõi là phiên thảo luận của QH về Báo cáo về công tác phòng, chống tham nhũng của Chính phủ và thảo luận về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tham nhũng. Phiên họp của QH về các nội dung này đều được phát thanh, truyền hình trực tiếp. QH đánh giá rõ về quy mô, tính chất, mức độ tham nhũng hiện nay trên phạm vi cả nước; nêu rõ: tham nhũng hiện nay vẫn còn nghiêm trọng, có nhiều biểu hiện tinh vi, phức tạp và diễn ra ở nhiều khâu, nhiều ngành, nhiều lĩnh vực. Do đó, công tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng vừa qua của chúng ta tuy đã đạt được nhiều kết quả tích cực nhưng nhìn chung mới là kết quả bước đầu, chưa đạt được yêu cầu chung của Đảng, Nhà nước và nhân dân là ngăn chặn và đẩy lùi được tham nhũng. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tham nhũng được thông qua vào ngày bế mạc Kỳ họp thứ Tư đã đưa ra một số biện pháp mới để nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng, bổ sung một số lĩnh vực cần thực hiện công khai, minh bạch; quy định mang tính nguyên tắc về nghĩa vụ giải trình nguồn gốc tài sản tăng thêm; quy định rõ các nội dung trong hoạt động của cơ quan, đơn vị, tổ chức phải áp dụng hình thức công khai bắt buộc và các nội dung có thể được công khai theo sự lựa chọn của người đứng đầu cơ quan, tổ chức… Luật cũng đưa ra một số quy định liên quan đến Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng cho phù hợp với tinh thần của Nghị quyết Trung ương 5; quy định rõ cơ quan có trách nhiệm xác minh tài sản, quản lý thu nhập… Với những biện pháp như vậy, với sự quyết tâm của cả hệ thống chính trị, sự vào cuộc của người dân, công tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng sẽ có chuyển biến tích cực, đáp ứng lòng mong đợi của cử tri và nhân dân cả nước.

Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hòa Nguyễn Tấn Tuân: Không khí kỳ họp rất thẳng thắn, dân chủ, chân thành và xây dựng

Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hòa Nguyễn Tấn Tuân

Kỳ họp thứ Tư, QH Khóa XIII đã thành công tốt đẹp. Không khí các phiên họp của QH đều rất thẳng thắn, dân chủ, chân thành và xây dựng. Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Bộ trưởng, các thành viên Chính phủ rất cầu thị, giải trình nghiêm túc các nội dung được ĐBQH nêu và tiếp thu khá đầy đủ, nhất là tại Phiên chất vấn và trả lời chất vấn của Kỳ họp này đã thể hiện rõ tinh thần trách nhiệm của Chính phủ, Thủ tướng và các thành viên Chính phủ. Có lẽ, chính việc phát huy tinh thần dân chủ và xây dựng như vậy nên theo đánh giá của tôi, ý kiến thảo luận của các ĐBQH về tình hình KT – XH hay đóng góp xây dựng các dự án Luật đều đạt chất lượng tốt, ví dụ như cho ý kiến bước đầu về sửa đổi Hiến pháp, việc ban hành Nghị quyết bỏ phiếu tín nhiệm, lấy phiếu tín nhiệm, các dự án như là dự án Luật phòng, chống tham nhũng sửa đổi… Đây là Kỳ họp thứ Tư của nhiệm kỳ QH Khóa XIII, tức là các ĐBQH đã đi được hơn 1/3 thời gian của nhiệm kỳ này, nhưng có thể thấy, chất lượng các ý kiến phát biểu của ĐBQH ngày càng tốt, ngày càng ấn tượng, qua đó góp phần quan trọng vào việc bảo đảm chất lượng các quyết đáp của QH, tạo sức sống lâu dài cho các chính sách, các luật được QH thông qua.

Tại Kỳ họp này là, lần đầu tiên, có một Phó thủ tướng đã thay mặt cho Chính phủ báo cáo với QH về việc thực hiện các Nghị quyết của QH về chất vấn và trả lời chất vấn tại Kỳ họp thứ Hai và Kỳ họp thứ Ba. Tôi tin rằng, sau Kỳ họp này, trách nhiệm của các thành viên Chính phủ sẽ được nâng lên, Chính phủ sẽ có trách nhiệm hơn nữa trong việc thực hiện lời hứa với cử tri, với ĐBQH. Kết thúc phiên chất vấn, Chủ tịch QH Nguyễn Sinh Hùng cũng đã nêu ra những yêu cầu rất cụ thể đối với từng thành viên Chính phủ và yêu cầu phải báo cáo kết quả thực hiện các yêu cầu này tại Kỳ họp thứ Năm. QH cũng đã ban hành Nghị quyết về chất vấn và trả lời chất vấn tại Kỳ họp thứ Tư. Điều này sẽ đòi hỏi Chính phủ, các bộ, ngành phải nâng cao hơn nữa vai trò, trách nhiệm của mình trong việc chỉ đạo, điều hành đất nước.

Một điểm mới rất quan trọng của Kỳ họp này là, lần đầu tiên, QH đã ban hành một Nghị quyết về việc lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm đối với các chức danh do QH, HĐND bầu hoặc phê chuẩn. Tôi đánh giá rất cao điều này và cho rằng đây là bước chuyển lớn về mặt cơ sở pháp lý để giúp QH đánh giá việc hoàn thành nhiệm vụ, trách nhiệm của các chức danh do QH bầu hoặc phê chuẩn, trong đó có cả các chức danh của QH, cơ quan của QH. Việc lấy phiếu tín nhiệm và bỏ phiếu tín nhiệm đối với các chức danh do QH bầu hoặc phê chuẩn như Nghị quyết sẽ tạo cơ chế ràng buộc trách nhiệm rất lớn đối với người được QH bầu hoặc phê chuẩn và chắc chắn họ sẽ hoàn thành nhiệm vụ tốt hơn, trách nhiệm hơn.

ĐBQH Bùi Thị An (Hà Nội): Tăng thời gian phát thanh, truyền hình trực tiếp các hoạt động của QH tới cử tri đã tạo điều kiện để cử tri giám sát QH, giám sát các ĐBQH của mình

ĐBQH Bùi Thị An (Hà Nội)

Kỳ họp thứ Tư, QH Khóa XIII đã có nhiều tiến bộ so với các Kỳ họp trước. Một là, trong cách thức điều hành của UBTVQH đã tăng thời gian phát thanh, truyền hình trực tiếp những nội dung, vấn đề quan trọng được QH thảo luận. Qua phát thanh, truyền hình trực tiếp, QH đã tăng thời gian công khai hoạt động của QH với cử tri cả nước; từ đó giúp cử tri cả nước có thể giám sát các hoạt động của QH, cũng như giám sát chính các ĐBQH trong quá trình thảo luận tại hội trường như thế nào? Chính kiến của các ĐBQH ra sao? Hai là, qua thảo luận, UBTVQH đã tiếp thu nghiêm túc và đầy đủ ý kiến của ĐBQH, nhất là những ý kiến tuy là thiểu số nhưng hợp lý và đã được kịp thời chỉnh sửa ngay trong các dự án Luật. Việc UBTVQH chắt lọc và tiếp thu đầy đủ những ý kiến thảo luận của ĐBQH tuy là thiểu số nhưng hợp lý và xác đáng như vậy theo tôi là hết sức quan trọng. Điều này cũng thể hiện rất rõ trách nhiệm của UBTVQH. Ba là, Kỳ họp thứ Tư đã tiến hành thảo luận về dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 và dự án Luật Đất đai (sửa đổi) – những vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền lợi của người dân, đến tinh thần, quyền lợi vật chất và quyền con người được ĐBQH hết sức quan tâm. Các ĐBQH đều thể hiện đúng bản lĩnh của mình để đóng góp ý kiến thẳng thắn, có chất lượng cho dự án Luật, truyền tải những ý kiến, nguyện vọng mà cử tri tin tưởng, gửi gắm.

Điểm mới của Kỳ họp thứ Tư là lần đầu tiên Chính phủ đã có báo cáo với QH về việc thực hiện các Nghị quyết của QH về chất vấn và trả lời chất vấn tại các Kỳ họp trước. Đây là bước tiến để QH nâng cao chất lượng giám sát việc thực hiện lời hứa của Chính phủ. Việc báo cáo được trình bày công khai trước Phiên chất vấn và trả lời chất vấn tại Kỳ họp này và được truyền hình trực tiếp đến cử tri cả nước sẽ là cơ sở để người dân cùng theo dõi, giám sát. Bởi lẽ, ĐBQH chất vấn cũng chính là cử tri chất vấn. Tôi chỉ hơi tiếc là Kỳ họp này, số lượng Bộ trưởng, thành viên Chính phủ đăng đàn trả lời chất vấn của ĐBQH theo tôi vẫn còn ít. Có thể, tại các Kỳ họp tới, nên xem xét tăng thêm các Bộ trưởng trả lời chất vấn; tăng thêm thời gian cho Phiên chất vấn và trả lời chất vấn và nên khống chế thời gian trả lời từng chất vấn cụ thể cho người trả lời chất vấn, tránh tình trạng trả lời dài dòng, lòng vòng, mất thời gian và làm hạn chế kết quả chất vấn và trả lời chất vấn.

Q. Khánh – H. Ngọc