Nguyễn Sinh Hùng » Quốc tế » Tiêu điểm: Thủ tướng Nhật chống Trung Quốc thông qua ngoại giao chủ động với ASEAN

(Quốc tế) - Hãng thông tấn Kyodo hôm nay đưa tin, lãnh đạo các nước Đông Nam Á đã hoan nghênh sáng kiến ​​Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe về chủ động đóng góp vào hòa bình và ổn định khu vực với một liên minh Nhật-Mỹ mạnh mẽ hơn, đặc biệt khi Bắc Kinh đã ám chỉ có thể thiết lập một khu vực phòng không trên Biển Đông.

Nhưng đó không phải là cơ sở để Nhật Bản và Hiệp hội các nước Đông Nam Á có thể hợp tác chặt chẽ trong việc hạn chế nỗ lực của Bắc Kinh nhằm mở rộng phạm vi ảnh hưởng ở phía Nam và phía Đông Trung Quốc, một phần là do ảnh hưởng mạnh mẽ của Bắc Kinh lên một số quốc gia thành viên ASEAN.

Các nước Đông Nam Á hoan nghênh sáng kiến Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe chủ động đóng góp vào hòa bình và ổn định khu vực với một liên minh Nhật-Mỹ mạnh mẽ hơn

Trong khi Trung Quốc đã sử dụng chính sách “cà rốt và cây gậy” để kiềm chế sự thống nhất của các thành viên ASEAN trong việc đối phó với họ, thì chính sách của Mỹ thực hiện tái cân bằng trọng tâm chiến lược đối với khu vực châu Á – Thái Bình Dương nhằm mục đích kiềm chế Bắc Kinh lại chưa thực hiện được, vì Mỹ gặp hàng loạt khó khăn về tài chính, đàm phán hạt nhân với Iran và cuộc nội chiến Syria.

Việc hủy bỏ hai cuộc họp thượng đỉnh chính của châu Á vào tháng Mười của Tổng thống Mỹ Barack Obama đã khiến nhiều người nghi ngờ về cam kết của Washington đối với khu vực. Một động thái lấp đầy khoảng trống, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Thủ tướng Lý Khắc Cường đã thực hiện chuyến đi riêng đến Đông Nam Á trong cùng một tháng.

Đề cập đến việc Thủ tướng Nhật Abe đã đi thăm tất cả 10 nước thành viên ASEAN chỉ trong vòng chưa đầy một năm ông giữ chức Thủ tướng. Một nguồn tin ngoại giao ASEAN cho biết, “Những nơi ông đã đến, đều có tín hiệu mạnh mẽ rằng Nhật Bản đã bắt đầu có những nỗ lực trong vấn đề khu vực liên quan đến Biển Đông bởi vì nó liên quan trực tiếp với lợi ích riêng của Nhật tại Biển Hoa Đông”

Một nguồn tin bên lề Hội nghị thượng đỉnh Nhật Bản – ASEAN tổ chức tại Tokyo: “Tôi thấy rằng Nhật Bản đã hành động mạnh mẽ hơn trước sự quan tâm của mình trong bối cảnh khu vực, tôi phải chúc mừng Nhật Bản bởi vì nó điều đó tốt cho khu vực và thế giới”

Tại hội nghị, Thủ tướng Abe và các đồng cấp ASEAN đạt được sự thống nhất hợp tác trong việc đảm bảo “tự do hàng không”, là cơ sở tham khảo ngầm đối với Khu vực xác định phòng không mới của Trung Quốc (ADIZ) ở Biển Hoa Đông mà các chuyên gia tin rằng đó là nỗ lực của Bắc Kinh nhằm củng cố tuyên bố chủ quyền đối với quần đảo Senkaku của Nhật Bản quản lý.

Bắc Kinh đã ám chỉ có thể thiết lập một khu vực như vậy ở Biển Đông, nơi Trung Quốc đang tranh chấp lãnh thổ với một số nước ASEAN, đặc biệt là Philippines và Việt Nam.

“Nó sẽ là lợi ích không của riêng ai khi đang leo thang căng thẳng trong khu vực này”, Thủ tướng Abe đã nói và chỉ trích “hành động đơn phương” của Trung Quốc dường như đang tìm cách thay đổi hiện trạng ở các vùng biển Hoa Đông và biển Đông.

“Chúng tôi quan tâm mạnh mẽ đến những động thái, và tôi tin rằng nhiều người trong số các nhà lãnh đạo ASEAN cũng chia sẻ mối quan tâm như vậy” ông Abe đã nói như thế trong cuộc họp báo sau Hội nghị thượng đỉnh.

Hội nghị Cấp cao ASEAN – Nhật Bản

“Trong khi Nhật Bản đang làm việc chặt chẽ với Brunei, Chủ tịch ASEAN năm nay, Campuchia, một điều phối viên ASEAN đối mới Nhật Bản trong việc soạn thảo tuyên bố chung chuẩn bị cho Hội nghị thượng đỉnh, thì Trung Quốc lại cố gắng tiếp cận tất cả các nước thành viên ASEAN và bày tỏ sự “quan tâm” của mình về hành động của Nhật Bản và đang cố gắng vận động họ không tham gia vào vấn đề nhạy cảm liên quan đến Trung Quốc”, một nguồn tin ngoại giao ASEAN cho biết.

Một dấu hiệu cho thấy sự cảnh giác của Trung Quốc về chính sách ngoại giao của Nhật Bản đối với ASEAN, Tân Hoa Xã của Trung Quốc cho biết trong một bài bình luận hôm thứ Sáu rằng “chính quyền Abe xảo quyệt đã cô gắng chọc một mũi nhọn vào mối quan hệ giữa Trung Quốc và các đối tác trong khu vực và các nước láng giềng”, và rằng Nhật Bản nên “ngừng khiêu khích” trên vùng xác định phòng không mới, mà Bắc Kinh tuyên bố đó không phải là một khu vực cấm bay.

Trung Quốc đã dùng ảnh hưởng của mình về thương mại và các gói viện trợ để phát triển nền kinh tế ASEAN, đặc biệt là Campuchia, Lào và Myanmar.

Theo các nguồn tin đàm phán, do vị trí của ASEAN có lợi ích từ quan hệ kinh tế chặt chẽ với cả Nhật Bản và Trung Quốc, nên Tokyo đã buộc phải xuống nước khi dự thảo tuyên bố chung ban đầu được chuẩn bị.

Thuật ngữ “mối đe dọa” trong tuyên bố chung ám chỉ đến tuyên bố ngày 23/11 của Trung Quốc về ADIZ đã bị lược bỏ. Cụm từ “tự do hàng không trên biển” đã được rút ngắn là “tự do hàng không” bởi vì ASEAN không muốn bị xem là gạt Trung Quốc ra, thậm chí là một cách gián tiếp.

Khu vực xác định phòng không mới của Trung Quốc (ADIZ) ở Biển Hoa Đông

 
ADIZ mới của Trung Quốc ở Biển Hoa Đông bao gồm một khu vực rộng lớn trên biển tiếp giáp giữa Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan.

Quy tắc của Trung Quốc là yêu cầu tất cả máy bay vào khu vực này phải thông báo kế hoạch bay trước và làm theo hướng dẫn của các trung tâm điều khiển của Trung Quốc nếu không sẽ phải phải đối mặt với “biện pháp phòng thủ khẩn cấp”. Một số nước đã chỉ trích Trung Quốc khi khẳng định chủ quyền đối với không phận quốc tế mà các chuyên gia nói là không phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế của Bắc Kinh.

“Mọi quốc gia đều có quyền bay bằng máy bay qua không phận trên vùng biển mở, trừ khi họ vi phạm không phận thuộc lãnh thổ của các quốc gia”, Noboru Yamaguchi, một giáo sư tại Học viện Quốc phòng Quốc gia Nhật Bản cho biết, và đề cập đến tự do của các chuyến bay trong không phận quốc tế.

“Nếu Trung Quốc cứ cố tình không nhận ra một quyền được quốc tế thừa nhận như vậy, thì Trung Quốc sẽ xâm phạm quy tắc của cộng đồng quốc tế. Trong trường hợp này, Nhật Bản và các nước khác phải tăng cường nỗ lực để có được chia sẻ sự hiểu biết của Trung Quốc về vấn đề này” Giáo sư Yamaguchi cho biết.

Các vấn đề tranh cãi về quyền tự do hàng không và biển Đông có thể sẽ là một vấn đề trọng tâm tại các cuộc họp ASEAN với Nhật Bản, Trung Quốc và Hoa Kỳ trong năm tới.

Tuần trước, Phó Thủ tướng Trung Quốc Lưu Diên Đông thăm Myanmar, quốc gia sẽ giữ chức Chủ tịch ASEAN lần đầu tiên của mình vào năm 2014, và công bố một khoản viện trợ 10 triệu nhân dân tệ cho “Chủ tịch ASEAN” và 50 triệu nhân dân tệ cho các hoạt động hợp tác kinh tế và kỹ thuật.

Trường Sa (theo Kyodo)

Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về banbientap@nguyensinhhung.net

Share on Link Hay! Share on Facebook! Tweet This!