Nguyễn Sinh Hùng » An Ninh – Chính Trị – Xã Hội » Việc lấy, bỏ phiếu tín nhiệm nên tổ chức đồng bộ trong hệ thống chính trị

(Chính trị) - Cho ý kiến về Đề án quy trình, thủ tục, cách thức thực hiện việc lấy phiếu tín nhiệm đối với người giữ chức vụ do QH, HĐND bầu hoặc phê chuẩn, các Ủy viên UBTVQH đều nhận định, việc xây dựng Đề án vào thời điểm hiện nay là rất cần thiết nhằm triển khai thực hiện Nghị quyết Trung ương 4; đồng thời, tham mưu, giúp QH, HĐND tìm ra các giải pháp khắc phục những điểm hạn chế, bất cập trong quy trình bỏ phiếu tín nhiệm, góp phần đưa các quy định của Hiến pháp và luật về bỏ phiếu tín nhiệm đối với những người giữ chức vụ do QH, HĐND bầu hoặc phê chuẩn đi vào cuộc sống…

Chủ tịch Hội đồng Dân tộc K’Sor Phước: Tính pháp lý của lấy và bỏ phiếu tín nhiệm khác nhau

Việc bỏ phiếu tín nhiệm các lãnh đạo cấp cao dự kiến sẽ triển khai từ đầu năm 2013.

Việc bỏ phiếu tín nhiệm các lãnh đạo cấp cao dự kiến sẽ triển khai từ đầu năm 2013. (ảnh minh họa)

Đúng là 2 nội dung có cái giống nhau, có cái khác nhau và tính pháp lý cũng khác nhau. Việc lấy phiếu tín nhiệm là rất quan trọng để làm cơ sở để bỏ phiếu tín nhiệm và kết quả của bỏ phiếu tín nhiệm sẽ dẫn đến hậu quả pháp lý đối với người được QH bầu và phê chuẩn. Theo quy định của pháp luật là như vậy.

Trước hết đối với lấy phiếu tín nhiệm, về phạm vi đối tượng theo tôi đối với các cơ quan ngoài QH thì được rồi, nhưng các cơ quan của QH, do QH bầu, phê chuẩn nằm trong diện phải lấy phiếu tín nhiệm thì nên lấy từ các ủy viên thường trực và số ĐBQH chuyên trách, Phó đoàn chuyên trách làm chuyên trách ở QH. Vì những người này chuyên trách làm công tác QH khác với kiêm nhiệm cho nên QH cần đánh giá mức độ tín nhiệm. Ý nghĩa của nó là ở chỗ này. Riêng đối với chuyên trách của các đoàn nên có một cơ chế riêng vì không phải do QH bầu mà do đoàn, nên có hướng dẫn riêng cho các đoàn đó…

Về quy trình tôi thấy rõ ràng tinh thần của Trung ương lấy phiếu tín nhiệm là cơ sở quan trọng để nhận xét đánh giá cán bộ, thậm chí cả công tác quy hoạch cán bộ, nhận xét đánh giá cán bộ, đề bạt, bổ nhiệm và bãi miễn chức vụ của cán bộ. Ở đây theo tôi nên phân ra, ta lấy phiếu tín nhiệm đối với Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban như đã phân tích là phân cấp thì nên lấy phiếu tín nhiệm các ủy viên Thường trực Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban trở lên. Đối tượng này phải lấy phiếu tín nhiệm trước khi lấy phiếu tín nhiệm ở QH. Theo tôi có thể cơ chế hàng năm, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban sẽ đánh giá các cán bộ chuyên trách làm việc trong năm như thế nào. Chính Hội đồng và các Ủy ban mới nhận xét gần nhất với việc làm của các cán bộ chuyên trách ở trên này.

Về quy trình lấy phiếu tín nhiệm ở Hội đồng và các Ủy ban, theo tôi bước 1 các cán bộ nằm trong diện phải lấy phiếu phải có báo cáo tường trình công tác năm của mình trước Hội đồng và Ủy ban để làm thông tin đầu tiên cho Hội đồng phân tích đánh giá và bỏ phiếu tín nhiệm. Thứ hai, nếu trường hợp bỏ phiếu tín nhiệm mà không quá 50% thì có thể đưa lên UBTVQH nhận xét, đánh giá. Nếu UBTVQH cũng đồng tình, cũng bỏ phiếu kín mà không được 50% thì sẽ trình ra QH. Theo tôi nó có lộ trình như vậy, rõ ràng UBTVQH cũng phải có trách nhiệm với những người chuyên trách làm công tác QH chứ không phải đưa thẳng từ Hội đồng Dân tộc lên QH. Đối với trường hợp lấy phiếu tín nhiệm của QH, tôi đồng ý là với Chủ tịch Hội đồng Dân tộc và Chủ nhiệm các Ủy ban là Ủy viên UBTVQH, thời gian là 2 năm một lần và quy trình trước khi lấy phiếu phải có tờ trình gửi cho các đoàn để các đoàn nghiên cứu trước.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Nguyễn Văn Giàu: Việc lấy, bỏ phiếu tín nhiệm các chức danh phải tổ chức đồng bộ trong hệ thống chính trị

Đề án được chuẩn bị công phu; các quy định rất rõ ràng, dễ hiểu, không có vấn đề gì phức tạp. Nhưng tôi có 5 băn khoăn. Băn khoăn đầu tiên, tôi thấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm các chức danh dân cử phải tổ chức đồng bộ trong hệ thống chính trị, kể cả chức danh bổ nhiệm và các chức danh bầu cử khác, lúc đó mới có sức sống. Nếu dân cử không thì chưa nói lên uy tín của Đảng, của nhà nước cầm quyền. Tôi đề nghị chỗ này cân nhắc và có đề xuất nên triển khai đồng bộ.

Thứ hai, trong thực tiễn, chúng ta biết phân cấp về đề bạt bổ nhiệm cán bộ, đến nay Đảng lãnh đạo toàn diện, đặc biệt là chức danh cao cấp, chức danh nào cũng là Ban chấp hành giới thiệu, chức danh nào cũng Bộ Chính trị, chức danh nào cũng Ban Bí thư, nếu như lẫn lộn khi ta đưa ra lại bị ngãng cái khác. Đây là vấn đề rất thận trọng, nếu đưa ra không giải quyết được những khâu này thì cực kỳ khó, các hướng dẫn, các quy định không hiệu lực, phải đồng bộ với các quy định khác.

Thứ ba, cách tổ chức, khi tổ chức đồng bộ trong hệ thống chính trị phải có cách học tập, triển khai thế nào cho đạt hiệu quả như mong muốn. Nếu tổ chức rầm rộ nhưng kết quả không như mong muốn thì phản tác dụng.

Thứ tư, trong thực tiễn cuộc sống, cứ mỗi lần lấy ý kiến hay mỗi lần bầu cử là thư nặc danh kèm theo, thường tác động vào tư tưởng cán bộ rất lớn, chúng ta phải có những hàng rào minh bạch công bằng. Nếu có xuất hiện sẽ làm sai lệch kết quả lấy phiếu tín nhiệm, rất nguy hiểm.

Băn khoăn thứ năm nằm trong Đề án đó là mục đích. Trong này nêu 3 mục đích: mục đích thứ nhất là trách nhiệm; mục đích thứ hai là để phục vụ cho việc quy hoạch, sử dụng cán bộ…; thứ ba là cụ thể hóa Hiến pháp. Theo tôi lấy phiếu tín nhiệm chính là nâng cao trách nhiệm còn mấy việc kia đã cụ thể, đã nằm trước đó rồi. Nâng cao trách nhiệm là mục đích cơ bản.

Theo đề án, quy định về định kỳ lấy phiếu tín nhiệm đang được thể hiện theo hai phương án.

Theo đề án, quy định về định kỳ lấy phiếu tín nhiệm đang được thể hiện theo hai phương án.

Đề án có 5 vấn đề xin ý kiến, có 2 phương án tôi thể hiện chính kiến. Về phạm vi và những người lấy phiếu tín nhiệm tôi thấy phương án 1 là phương án thích hợp nhất. Thứ hai là định kỳ lấy phiếu tín nhiệm, tôi thấy phương án 3 lần trong nhiệm kỳ 5 năm. Nếu 2 lần liên tục tín nhiệm thấp thì ngay lần thứ hai đó bắt đầu thực hiện bỏ phiếu tín nhiệm.

Về thể hiện mức tín nhiệm tôi thấy 3 mức này hợp lý hơn Luật Công chức về tín nhiệm cao, tín nhiệm thấp trên cơ sở đó nó hài hòa.

Đối với việc công khai, tôi nhất trí phương án 1 bởi khi lấy phiếu tín nhiệm rồi phải công khai chứ không phải không minh bạch, không minh bạch tạo ra một cái gì đấy không hay. Minh bạch tạo điều kiện để thực hiện mục đích là nâng cao trách nhiệm với cán bộ, tôi nghĩ điều đó nó phù hợp.

Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội Trương Thị Mai: Yêu cầu phải đặt ra là rõ về mức độ lấy phiếu và bỏ phiếu tín nhiệm

Mục đích xây dựng Đề án, thứ nhất là tạo điều kiện để QH, HĐND giám sát những người giữ chức vụ. Tôi thấy dùng câu này dễ hiểu mục đích này để bảo đảm cho QH thực hiện việc này, vì “anh” là người đại diện của dân và “anh” phải giám sát những người mà do “anh” bầu và phê chuẩn chứ không phải là tạo điều kiện cho QH, HĐND mà vấn đề bảo đảm để cho QH, HĐND tiến hành việc giám sát những người đã bầu và phê chuẩn. Tôi đề nghị viết cho rõ ràng mạnh mẽ như thế chứ không phải là tạo điều kiện. Ai tạo điều kiện cho QH, HĐND? Đây là bảo đảm để cho QH, HĐND thực hiện trách nhiệm của mình đối với dân.

Thứ hai, kết quả lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm được sử dụng làm căn cứ. Chỗ này tôi hơi e ngại. Nếu kết quả này được sử dụng làm căn cứ để Đảng, Nhà nước thực hiện quy hoạch đánh giá thì kết quả này nó to quá, không đúng. Việc này chỉ góp một phần vào làm căn cứ thôi, chứ nếu dùng việc này để làm căn cứ thì tôi rất lo ngại, chỉ dùng một kết quả lấy phiếu của QH để làm căn cứ cho Đảng, Nhà nước làm công tác quy hoạch, đánh giá, bố trí sử dụng thì tôi thấy nó to quá. Chỗ này chỉ góp phần làm căn cứ thôi. Còn nhiều căn cứ khác nữa để Đảng, Nhà nước thực hiện công tác quy hoạch bố trí sử dụng cán bộ.

Yêu cầu phải đặt ra là rõ về mức độ lấy phiếu và bỏ phiếu tín nhiệm. Nếu ghi chung lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm chung một mức độ là không đúng mà phải nói là yêu cầu lấy phiếu là mục đích để thăm dò và để đáp ứng cho một mục tiêu gì và thứ hai bỏ phiếu là để đáp ứng mục tiêu khác. Chỗ này yêu cầu phải làm rõ, cả mục đích, cả yêu cầu phải làm rõ ra hai mức độ của lấy phiếu, mức độ thấp hơn và bỏ phiếu là mức độ theo quy định của luật pháp hiện hành, theo tôi như vậy thì rõ ràng hơn.

Về tiêu chí, nếu chúng ta đưa ra nhiều mức độ để đánh giá thì có nghĩa phải đối mặt với việc phải xây dựng các tiêu chí tương ứng với các mức độ đánh giá. Không thể lấy một tiêu chí chung này để đánh giá là tín nhiệm cao và tín nhiệm thấp, tín nhiệm cao là mức độ như thế nào, tín nhiệm là mức độ như thế nào, tín nhiệm thấp là mức độ như thế nào. Tôi đề nghị nếu theo phương án này thì phải đưa ra một tiêu chí, một mức độ nữa là không tín nhiệm, tín nhiệm các mức độ trên đều có tín nhiệm ở các mức độ khác, nhưng phải có mức độ không tín nhiệm, làm sao không có mức độ này được và như vậy phải đặt ra 4 mức độ thì kèm theo tiêu chí cho các mức độ này là như thế nào. Tôi vẫn đề nghị 2 phương án để QH thảo luận tiếp. Một là phương án như ở đây và bổ sung thêm là không tín nhiệm. Phương án thứ hai vì bước đầu làm khó khăn, có thể đưa ra là tín nhiệm và không tín nhiệm sẽ thuận lợi hơn trong quá trình làm…

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục TN, TN và NĐ Đào Trọng Thi: Quy trình lấy phiếu và bỏ phiếu tín nhiệm phải gắn với nhau về tiêu chí, tiêu chuẩn

Tôi tán thành việc phân biệt giữa lấy ý kiến và bỏ phiếu tín nhiệm. Lấy phiếu ý kiến là theo Nghị quyết Trung ương còn bỏ phiếu tức là theo quy định của Hiến pháp, pháp luật. Tôi đồng ý là phân biệt nhưng khi đó phải nhấn mạnh tính chất khác nhau tức là lấy phiếu tín nhiệm mang tính định kỳ theo đúng nghị quyết Trung ương đánh giá cán bộ và gắn với việc đánh giá cán bộ công chức; cố gắng tối đa gắn với quy định hiện hành về đánh giá cán bộ công chức hàng năm.

Lấy phiếu tín nhiệm thì không quy định tất cả mọi người đều phải trả lời, đó là nguyên tắc. Khi hỏi ý kiến, có thể trả lời, có thể không trả lời và như vậy kết quả vẫn cần cả 2 cái. Sau khi lấy phiếu ý kiến rồi phải bỏ phiếu tín nhiệm thì mới có tính pháp lý, nếu bây giờ lấy phiếu rồi lại tất cả bỏ phiếu khi đó giả sử xảy ra trường hợp lấy phiếu tín nhiệm thì không được tín nhiệm thì tự nhiên lại mâu thuẫn. Đã lấy phiếu tín nhiệm thì không bắt buộc, tất cả mọi người được quyền trả lời, nhưng tôi không trả lời thì cũng không sao cả. Lấy phiếu tín nhiệm chỉ là tham khảo và khi bỏ phiếu mới có giá trị. Tôi nghĩ phải phân biệt 2 vấn đề đó, còn nếu không sẽ có thể xảy ra mâu thuẫn ngay trong quy trình là lúc lấy phiếu thì không đủ phiếu tín nhiệm, nhưng khi bỏ phiếu lại “thoát”, như thế sẽ làm mất uy tín và mất hiệu quả của giá trị của phiếu.

Thứ hai, vì lấy phiếu và bỏ phiếu đều cùng một mục tiêu là đánh giá cán bộ và có thể liên quan đến sử dụng cán bộ nên tôi nghĩ 2 quy trình đó phải gắn với nhau về tiêu chí, tiêu chuẩn và phải xem lấy phiếu tín nhiệm bước đầu, tức là bước thăm dò cho bước sau. Bởi vậy phải cùng một hệ thống.

Thứ ba, bình thường nếu lấy phiếu tín nhiệm thì có thể năm này làm một lần, sang năm làm một lần rồi tổng hợp lại. Đó là đối với những người không có khuyết điểm đặc biệt hoặc không có yêu cầu phải xử lý ngay. Nhưng bây giờ những “ông” có khuyết điểm cũng làm đúng 2 lần chẳng hạn thì 2 năm sau mới mang bỏ phiếu thì lại không kịp thời. Tôi nghĩ vẫn phải kết hợp việc đánh giá thường xuyên, xử lý mang tính chất tích lũy những kết quả đánh giá với việc xử lý tức thời những trường hợp cần xử lý.

Minh Vân lược ghi (daibieunhandan)

Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về banbientap@nguyensinhhung.net

Share on Link Hay! Share on Facebook! Tweet This!